![]() |
| Thị trường bất động sản đang chứng kiến những thay đổi đáng chú ý so với những giai đoạn trước. Ảnh: Thu Hiền |
Thị trường bất động sản và diễn biến trái chiều
Thị trường bất động sản đang chứng kiến những thay đổi đáng chú ý trong quan hệ cung - cầu. Sau giai đoạn khan hiếm nguồn cung, số lượng sản phẩm mở bán mới liên tục gia tăng, nhưng khả năng tiêu thụ không còn theo kịp tốc độ đưa hàng ra thị trường. Diễn biến này cho thấy sự phục hồi về nguồn cung chưa đồng nghĩa với việc các dự án có thể dễ dàng tìm được người mua.
Theo số liệu của Hội Môi giới Bất động sản Việt Nam (VARS), giai đoạn 2021-2023, nguồn cung mở bán mới chỉ dao động khoảng 48.000-55.000 sản phẩm mỗi năm. Đến năm 2024, con số này tăng lên 81.440 sản phẩm và tiếp tục đạt 128.678 sản phẩm năm 2025, cao hơn khoảng 58% so với năm trước.
Trong 9 tháng đầu năm 2026, thị trường ghi nhận hơn 104.400 sản phẩm mở bán mới, tăng 21,5% so với cùng kỳ năm 2025. Các đại dự án, khu đô thị tích hợp tiếp tục đóng góp đáng kể vào cơ cấu nguồn cung.
Tuy nhiên, diễn biến giao dịch lại cho thấy một xu hướng khác. Sau khi tăng từ hơn 54.000 giao dịch năm 2024 lên khoảng 87.600 giao dịch năm 2025, thị trường mới ghi nhận khoảng 55.000 giao dịch sản phẩm mới trong 9 tháng đầu năm 2026.
Đáng chú ý, riêng quý III/2026 chỉ có 12.520 giao dịch, tương ứng tỷ lệ hấp thụ khoảng 39,3% nguồn cung mở bán mới. Lượng giao dịch sản phẩm mới chỉ bằng khoảng một nửa cùng kỳ năm 2025, thấp nhất kể từ đầu năm 2025. Tỷ lệ hấp thụ cũng đã giảm liên tục trong ba quý gần nhất.
Trong khi thanh khoản có dấu hiệu suy yếu, mặt bằng giá bất động sản vẫn duy trì ở mức cao. Giá bán bình quân căn hộ quý III/2026 tại Hà Nội khoảng 79,3 triệu đồng/m2, TP. Hồ Chí Minh khoảng 88,3 triệu đồng/m2 và Đà Nẵng khoảng 68,9 triệu đồng/m2.
So với quý I/2019, giá căn hộ tại ba thị trường này lần lượt tăng khoảng 97%, 69,8% và 76,2%. Riêng tại Hà Nội, căn hộ cao cấp và siêu cao cấp chiếm gần 70% nguồn cung mới quý III/2026, trong khi phân khúc bình dân gần như vắng bóng.
Những dữ liệu trên phản ánh sự thay đổi trong khả năng hấp thụ sản phẩm của thị trường. Số lượng dự án và sản phẩm gia tăng không còn là yếu tố đủ để bảo đảm kết quả kinh doanh, đặc biệt khi cơ cấu nguồn cung chưa thực sự phù hợp với nhu cầu và khả năng chi trả của số đông.
Đây cũng là bối cảnh đặt ra yêu cầu nhìn nhận lại những phương thức phát triển dự án từng được nhiều doanh nghiệp áp dụng trong các giai đoạn trước.
Cuộc chơi dựa vào quỹ đất đẹp và nhà đầu cơ đã thay đổi
Theo TS. Nguyễn Văn Đính, Phó Chủ tịch Hiệp hội Bất động sản Việt Nam, Chủ tịch VARS, thị trường đang bước vào một giai đoạn mới với những thay đổi sâu sắc từ tư duy, cách làm, nhu cầu, công thức kinh doanh đến cấu trúc nguồn vốn.
Theo ông, sự thay đổi này đòi hỏi các chủ đầu tư, nhà phát triển dự án phải nhìn nhận lại chính phương thức tham gia thị trường của mình.
“Tạm gác lại câu chuyện thể chế, tôi muốn gửi gắm tới các chủ đầu tư, các nhà phát triển dự án rằng chúng ta phải định vị lại ‘cách chơi’”, ông Đính nhấn mạnh.
Nhìn lại giai đoạn trước, Chủ tịch VARS cho rằng, nhiều dự án được phát triển theo tư duy chỉ cần có quỹ đất, có vị trí đẹp là có thể triển khai, sau đó tổ chức kinh doanh trên cơ sở kỳ vọng về giá bán và lợi nhuận.
Trong cách làm này, hệ thống các nhà đầu tư ngắn hạn và nhà đầu cơ được sử dụng để kích hoạt thị trường. Trong khi đó, việc vận hành thực tế của dự án cũng như những giá trị mang lại cho cộng đồng và xã hội chưa được quan tâm đúng mức.
“Cuộc chơi kiểu cũ đó đến nay đã buộc phải thay đổi và bị loại bỏ, bởi quan điểm quản lý của Nhà nước hiện nay đã rất khác”, ông Đính khẳng định.
Theo phân tích của ông, các chủ trương phát triển hiện nay đã định hình rõ hơn những không gian phát triển và vùng động lực kinh tế. Điều đó đặt ra yêu cầu mới đối với các dự án bất động sản, nhất là những dự án nằm trong các khu vực được định hướng trở thành động lực tăng trưởng.
Thay vì chỉ hình thành những khu nhà ở để kinh doanh, dự án phải có khả năng phát triển thành đô thị vệ tinh, trung tâm kinh tế hoặc cực tăng trưởng của khu vực.
Một đô thị như vậy cần đóng vai trò hỗ trợ các khu công nghiệp, khu kinh tế xung quanh; trở thành nơi an cư cho người lao động, chuyên gia, đồng thời có khả năng tự tạo ra hoạt động dịch vụ và việc làm trong nội khu.
“Để một đô thị thực sự có hồn và có sức sống, hệ thống hạ tầng xã hội, hạ tầng dịch vụ và hạ tầng công cộng bắt buộc phải được ưu tiên đầu tư đi trước một bước”, ông Đính nhấn mạnh.
Để minh họa cho sự khác biệt giữa việc xây dựng một khu đô thị đẹp và tạo lập một đô thị có khả năng thu hút cư dân, ông Đính dẫn lại câu chuyện thực tế khi làm việc với một chủ đầu tư tại Bắc Giang.
Theo chia sẻ của ông, dự án đô thị này được đầu tư đẹp, sang trọng, nằm tại khu vực có khoảng 4 vạn chuyên gia và lao động nước ngoài làm việc. Tuy nhiên, hơn 3 vạn người vẫn hằng ngày di chuyển về Hà Nội để sinh sống.
Nguyên nhân không phải do chất lượng nhà ở, mà bởi khu vực này thiếu hệ thống hạ tầng xã hội thiết yếu. Các chuyên gia nước ngoài đến làm việc thường đưa theo gia đình, cần trường học cho con, bệnh viện chất lượng cao và những dịch vụ phục vụ sinh hoạt. Khi các điều kiện đó chưa được đáp ứng, họ vẫn lựa chọn sinh sống tại Hà Nội dù phải mất nhiều thời gian di chuyển.
Câu chuyện cho thấy một dự án có nhà ở đẹp, vị trí thuận lợi và nằm gần khu vực tập trung đông lao động chưa chắc đã hình thành được cộng đồng cư dân như kỳ vọng.
Theo ông Đính, các dự án phải tạo ra những giá trị sống thực tế để đáp ứng nhu cầu trước khi đón dòng người dịch chuyển đến. Nếu không chuẩn bị đầy đủ hạ tầng thiết yếu mà chỉ tập trung kích thích tăng giá nhằm phục vụ mục đích đầu cơ, dự án có thể nhanh chóng rơi vào bế tắc.
![]() |
| Một khu đô thị cần có khả năng đáp ứng nhu cầu sinh sống, làm việc và sử dụng dịch vụ của người dân. Ảnh: Thu Hiền |
Từ góc nhìn này, việc phát triển bất động sản không còn dừng lại ở xây dựng công trình và đưa sản phẩm ra thị trường. Một khu đô thị cần có khả năng đáp ứng nhu cầu sinh sống, làm việc và sử dụng dịch vụ của người dân, qua đó duy trì hoạt động thực tế sau khi dự án được hoàn thành.
Sự thay đổi ấy cũng đặt ra yêu cầu khác đối với cách tổ chức sản phẩm. Theo Chủ tịch VARS, một đô thị hoàn chỉnh cần có cơ cấu nhà ở đa dạng, từ phân khúc cao cấp đến nhà ở vừa túi tiền, nhà ở xã hội và nhà ở cho thuê, thay vì chỉ tập trung vào những sản phẩm có giá bán cao.
Như vậy, vấn đề không đơn thuần là doanh nghiệp có thể phát triển được bao nhiêu sản phẩm, mà còn là những sản phẩm đó phục vụ ai, đáp ứng nhu cầu nào và có đủ điều kiện để người dân chuyển đến sinh sống hay không.
Từ phát triển dự án đơn lẻ đến kiến tạo đô thị đa mục tiêu
Không chỉ thay đổi từ yêu cầu của thị trường, phương thức phát triển bất động sản còn chịu tác động từ những chuyển động trong cơ chế lựa chọn nhà đầu tư và tổ chức thực hiện dự án.
Từ góc độ pháp lý, luật sư Phạm Thanh Tuấn, chuyên gia pháp lý bất động sản nhận định, một chuyển động đáng chú ý là sự đổi mới cơ chế lựa chọn nhà đầu tư, đặc biệt đối với những dự án lớn, quan trọng, có tính chiến lược đối với phát triển kinh tế - xã hội và không gian đô thị.
Theo ông Tuấn, các cơ chế đặc thù đang mở rộng tính chủ động của một số địa phương trong việc quyết định đầu tư, lựa chọn nhà đầu tư và tổ chức triển khai những dự án có ý nghĩa chiến lược.
Đơn cử tại Hà Nội, Nghị quyết số 258/2025/QH15 và Luật Thủ đô năm 2026 tạo cơ sở để thành phố áp dụng những cơ chế đặc thù trong triển khai các dự án lớn, quan trọng.
“Điểm đột phá không đơn thuần là rút ngắn thủ tục, mà Thành phố chủ động tổ chức, huy động nguồn lực để thực hiện những dự án quy mô lớn, đa mục tiêu, gắn với chiến lược phát triển đô thị”, ông Tuấn phân tích.
Khác với những dự án chỉ tập trung phát triển một loại hình sản phẩm, các khu đô thị đa mục tiêu tích hợp nhiều chức năng, gồm nhà ở, tái định cư, hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội, thương mại, dịch vụ và các hoạt động phát triển kinh tế - xã hội.
Điều này đồng nghĩa với việc nhà đầu tư không chỉ thực hiện các hạng mục xây dựng và kinh doanh sản phẩm bất động sản, mà còn phải tham gia tổ chức phát triển không gian đô thị, huy động nguồn lực và triển khai hệ thống hạ tầng đồng bộ.
“Tôi nhận thấy đây là xu hướng có thể thúc đẩy phân hóa năng lực và thay đổi cấu trúc cạnh tranh trong mô hình phát triển dự án”, luật sư Phạm Thanh Tuấn nhận định.
Theo phân tích của ông, sự xuất hiện của những dự án phức hợp quy mô lớn có thể làm thay đổi lợi thế cạnh tranh trong tiếp cận cơ hội đầu tư. Bên cạnh quỹ đất, năng lực tài chính, kinh nghiệm phát triển dự án, khả năng huy động nguồn lực và tổ chức triển khai ngày càng trở thành những yếu tố quan trọng.
Các doanh nghiệp có khả năng triển khai dự án tổng thể sẽ có thêm cơ hội, trong khi những doanh nghiệp có quy mô và năng lực khác nhau phải xác định phương thức tham gia phù hợp. Tuy nhiên, ông Tuấn cũng lưu ý, cơ chế đặc thù không đồng nghĩa với việc ưu tiên mặc nhiên cho doanh nghiệp lớn.
Nhìn từ hai góc độ thị trường và pháp lý, những nhận định của TS. Nguyễn Văn Đính và luật sư Phạm Thanh Tuấn cho thấy sự thay đổi đang diễn ra ở cả yêu cầu đối với sản phẩm lẫn phương thức tổ chức phát triển dự án.
Nếu như trước đây, việc sở hữu quỹ đất đẹp và khả năng đưa sản phẩm ra thị trường có thể tạo ra lợi thế đáng kể, thì trong giai đoạn mới, hiệu quả của dự án còn phụ thuộc vào năng lực hình thành một không gian đô thị có khả năng vận hành, thu hút cư dân và phục vụ các hoạt động kinh tế - xã hội.
Nguồn cung tăng nhanh nhưng sức hấp thụ suy giảm là một tín hiệu rõ ràng về sự thay đổi của thị trường. Cùng với những yêu cầu mới về phát triển đô thị và tổ chức đầu tư, thực tế này cho thấy doanh nghiệp không thể tiếp tục dựa vào những công thức kinh doanh từng mang lại thành công trong quá khứ.
Cuộc chơi mới không chỉ đòi hỏi doanh nghiệp phát triển được dự án, mà còn phải tạo ra những nơi thực sự có người đến sinh sống, làm việc và gắn bó lâu dài.

