Luật đô thị đặc biệt sẽ tạo sức bật tăng trưởng cho TP.HCM

Trao đổi với Tuổi Trẻ, đại biểu Phạm Trọng Nhân, Ủy viên Ủy ban Tài chính - Ngân sách của Quốc hội, Phó chủ tịch Liên đoàn Lao động TP.HCM, cho rằng từ các nghị quyết của Quốc hội về thí điểm cơ chế đặc thù phát triển TP.HCM, tới nay được nâng tầm với Luật Đô thị đặc biệt, sẽ tạo nền tảng bền vững để phát triển TP. Ông Nhân phân tích:

Việc chuyển từ cách tiếp cận thí điểm theo cơ chế đặc thù sang việc xây dựng khung pháp lý hoàn chỉnh ở cấp luật cho siêu đô thị như TP.HCM đáp ứng đòi hỏi thiết kế thể chế tương xứng với quy mô, vai trò của TP. Khi xây dựng Luật Đô thị đặc biệt cho TP.HCM, chắc chắn các chính sách, tác động sẽ được đánh giá một cách toàn diện, tổng kết các thành quả và kinh nghiệm từ việc thí điểm cơ chế đặc thù trong những năm qua.

Luật sẽ tạo ra một khung thể chế ổn định và linh hoạt, cho phép TP.HCM chủ động tổ chức không gian phát triển, huy động nguồn lực xã hội và thử nghiệm những mô hình quản trị đô thị mới.

Tựu trung lại nếu thí điểm thể hiện tư duy thận trọng thì luật sẽ thể hiện tư duy đột phá. Luật Đô thị đặc biệt không chỉ giải quyết những vấn đề trước mắt, mà phải trở thành bệ đỡ thể chế cho tầm nhìn phát triển dài hạn của TP.HCM và cho cả nền kinh tế quốc gia.

Không còn phải đi tìm "nhạc trưởng" kết nối vùng như trước đây. Những dự án liên kết TP.HCM - Long Thành, Bình Dương, Vũng Tàu... đang được đẩy nhanh nhờ các cơ chế đặc thù.

Để kết nối TP.HCM và sân bay Long Thành (Đồng Nai), TP chuẩn bị triển khai tuyến metro tới sân bay. Hay về khu vực Bình Dương (nay hợp nhất về TP.HCM) thì các dự án mở rộng quốc lộ 13, tuyến metro từ Suối Tiên về TP mới Bình Dương cũng có cơ hội đẩy nhanh nhờ các cơ chế đặc thù.

Tương tự, TP.HCM kết nối khu vực Vũng Tàu cũng có cầu vượt biển, hay TP.HCM hỗ trợ Tây Ninh để thúc đẩy cao tốc... Với vị thế là một đô thị lớn và có các cơ chế chính sách đặc thù, TP.HCM có thể kỳ vọng vào các quyết sách lớn, các công trình "đi trước, đón đầu" để chớp lấy cơ hội, thời cơ để phát triển.

TP.HCM có quy mô dân số và kinh tế rất lớn sau sáp nhập cần một mô hình quản trị phù hợp. Tôi thường nói: "Chậm thủ tục là chậm tăng trưởng. Chi phí cơ hội mới là chi phí lớn nhất". Thực tế ở Bình Dương trước đây (ông Phạm Trọng Nhân từng là Giám đốc Sở Kế hoạch và Đầu tư tỉnh Bình Dương) cho thấy một dự án quy mô 2.000 tỉ đồng chỉ cần chậm 3 - 6 tháng ở khâu chủ trương là doanh nghiệp có thể mất đơn hàng hoặc thu hẹp sản xuất, người lao động mất việc và giảm thu nhập. Một dự án giải phóng mặt bằng chậm một năm vì vướng cơ chế có thể đội vốn 10 - 15%.

Khi có Luật Đô thị đặc biệt sẽ tháo gỡ rất nhiều điểm nghẽn cho TP.HCM. Nhìn từ nghị quyết 260 về sửa đổi, bổ sung cơ chế đặc thù cho TP.HCM vừa qua đã giúp giải quyết rất nhiều vấn đề. Như rút gọn quy trình chấp thuận nhà đầu tư.

Danh mục dự án ưu tiên được mở sang y tế chuyên sâu, công viên chuyên đề, du lịch giải trí ven biển, logistics, cảng, công nghiệp công nghệ cao. Điều kiện về vốn, tiến độ, hạn chế chuyển nhượng đã tạo điều kiện để chọn đúng nhà đầu tư có thực lực.

TP.HCM cũng có cơ chế để hình thành Khu thương mại tự do gắn với cảng Cái Mép Hạ, được vận hành theo thông lệ quốc tế. Đây không phải "xin thêm ưu đãi", mà là không gian thử nghiệm mô hình tài chính, logistics quốc tế.

Với nghị quyết đặc thù, TP.HCM cũng được phân quyền mạnh, được giữ 100% thu từ TOD (phát triển đô thị gắn với giao thông công cộng) để tái đầu tư metro, được giao một đầu mối làm cơ quan chủ quản dự án liên vùng...

Với sự "cởi trói" của các cơ chế đặc thù, TP.HCM hình thành Trung tâm Tài chính quốc tế Việt Nam, Khu thương mại tự do tại Bà Rịa - Vũng Tàu (cũ) hay đô thị khoa học công nghệ Bắc TP.HCM (khu vực Bình Dương). Đây là những tín hiệu tích cực, khi hợp nhất đã phát huy những gì tốt nhất của mỗi nơi để tạo sự phát triển lan tỏa.

Khu vực trung tâm TP.HCM có thế mạnh về dịch vụ, tài chính, đổi mới sáng tạo. Khu vực Bình Dương với đặc trưng công nghiệp đô thị tích hợp với quỹ đất sạch, mô hình "chính quyền phục vụ".

Còn khu vực Bà Rịa - Vũng Tàu có thế mạnh phát triển cảng biển nước sâu, năng lượng và logistics. Các nghị quyết về cơ chế chính sách đặc thù, Luật Đô thị đặc biệt tạo khuôn khổ để các trụ cột này liên kết thành một "hệ sinh thái" thúc đẩy sự phát triển cho TP và lan tỏa cả nước.