Chuyển hóa nguồn lực từ dòng vốn FDI thành năng lực nội sinh của nền kinh tế

Năm 2026, Việt Nam tiếp tục có sức hút đối với các nhà đầu tư quốc tế. Dòng vốn đang chuyển dịch theo hướng thực chất và bền vững. Trong tháng 01/2026, số vốn FDI thực hiện đạt 1.680 triệu USD, tăng 11,26% so với cùng kỳ năm 2025. Chỉ số này cho thấy các nhà đầu tư đang triển khai thực tế nguồn vốn vào hệ thống nhà xưởng, máy móc và nhân lực tại Việt Nam. Việc vốn thực hiện duy trì đà tăng trưởng phản ánh sự tin tưởng của các tập đoàn đa quốc gia vào môi trường kinh doanh. Trong bối cảnh kinh tế thế giới còn biến động, việc giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô cùng nỗ lực cải cách thủ tục hành chính đã tạo ra môi trường thuận lợi cho dòng vốn.

Dù tổng vốn đăng ký chịu áp lực nhưng bức tranh đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) tháng 01/2026 vẫn ghi nhận nhiều điểm tích cực. Số liệu cho thấy tổng vốn đăng ký đạt 2.575,8 triệu USD, giảm 40,58% so với cùng kỳ. Thực tế, nếu xét riêng hợp phần đăng ký mới, thị trường vẫn ghi nhận các chỉ số tăng trưởng. Số lượng dự án mới đạt 349 dự án, tăng 23,76% và quy mô vốn mới đạt 1.489 triệu USD, tăng 15,71%. Sự gia tăng về số lượng dự án mới cho thấy làn sóng các nhà đầu tư lần đầu đến Việt Nam vẫn duy trì. Đây là động lực cho những năm tiếp theo khi các dự án chuyển sang giai đoạn triển khai.

Bên cạnh đó, cơ cấu ngành đầu tư trong tháng đầu năm 2026 tiếp tục khẳng định thế mạnh của Việt Nam như một trung tâm sản xuất hiện đại. Ngành công nghiệp chế biến, chế tạo chiếm tỷ trọng lớn với 1.964,8 triệu USD, tương đương 76,28% tổng vốn đầu tư. Các ngành dịch vụ và hạ tầng cũng ghi nhận những chuyển động tích cực. Các lĩnh vực như kinh doanh bất động sản chiếm tỷ trọng 9,69% hay thông tin truyền thông chiếm 5,21% vẫn duy trì được sức hút đối với các nhà đầu tư quốc tế.

Dòng vốn không chỉ tập trung vào gia công đơn thuần mà đang có xu hướng dịch chuyển sang các lĩnh vực công nghệ cao, bán dẫn và năng lượng xanh. Đáng chú ý, trong bức tranh đầu tư tháng 01/2026, Singapore tiếp tục giữ vị trí dẫn đầu về đầu tư với 1.070 triệu USD, chiếm hơn 41% tổng vốn. Như vậy, lũy kế đến hết tháng 01/2026, Việt Nam đã thu hút được gần 532,1 tỷ USD vốn FDI từ 153 quốc gia và vùng lãnh thổ. Đây là một con số lớn, minh chứng cho quá trình mở cửa kinh tế suốt nhiều thập kỷ qua, đồng thời đặt ra những yêu cầu mới trong việc quản trị và phát huy hiệu quả nguồn lực này.

Dù nhận định Việt Nam đang đứng trước “cánh cửa cơ hội” quan trọng, dòng vốn FDI và nguồn thu từ xuất khẩu tăng mạnh có thể giúp tích lũy nguồn lực lớn, nhưng PGS TS Nguyễn Đình Cung - nguyên Viện trưởng Viện Nghiên cứu Quản lý Kinh tế Trung ương (CIEM) cũng lưu ý, vấn đề then chốt là phải chuyển hóa được nguồn lực đó thành năng suất và năng lực nội sinh của nền kinh tế. Bởi nếu không đầu tư cho hạ tầng, giáo dục, y tế, khoa học - công nghệ và chất lượng nguồn nhân lực, Việt Nam rất dễ rơi vào bẫy thu nhập trung bình, phụ thuộc vào các chu kỳ bên ngoài.

Các chuyên gia cho rằng, giai đoạn thuận lợi hiện nay cần được coi là “thời điểm vàng” để Việt Nam tái phân bổ nguồn lực. Thay vì dồn vốn vào các lĩnh vực mang tính đầu cơ ngắn hạn, nguồn thu từ xuất khẩu và FDI cần được ưu tiên cho hạ tầng chiến lược, giáo dục, y tế, chuyển đổi số và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao. Theo đó, Việt Nam cần chuyển từ tư duy “tận dụng cơ hội” sang “xây dựng năng lực”. Khi chu kỳ toàn cầu thuận lợi, phải chuẩn bị cho giai đoạn khó khăn hơn phía trước. Đầu tư cho hạ tầng không chỉ là đường sá, cảng biển hay logistics mà còn là hạ tầng số, dữ liệu và thể chế. Đây là những yếu tố quyết định khả năng nâng năng suất lao động và sức cạnh tranh của doanh nghiệp trong dài hạn.

Về phía doanh nghiệp, cần đẩy mạnh đầu tư vào công nghệ, tự động hóa và đào tạo lao động, bởi chỉ khi doanh nghiệp trong nước nâng được năng lực công nghệ và quản trị, Việt Nam mới có thể tận dụng tốt hơn dòng vốn FDI, thay vì chỉ đóng vai trò gia công. Nhưng trước tiên, doanh nghiệp rất cần sự ổn định và nhất quán của chính sách. Khi hạ tầng logistics tốt hơn, thủ tục hành chính minh bạch hơn, chi phí không chính thức giảm xuống, doanh nghiệp sẽ mạnh dạn đầu tư dài hạn thay vì chỉ chạy theo đơn hàng ngắn hạn.

Nguồn: https://tapchikinhtetaichinh.vn/chuyen-hoa-nguon-luc-tu-dong-von-fdi-thanh-nang-luc-noi-sinh-cua-nen-kinh-te-148255.html