Chia sẻ tại Tọa đàm “Để kinh tế nhà nước dẫn dắt, mở đường trong kỷ nguyên mới” do báo Tiền Phong tổ chức ngày 6/2, GS.TS Hoàng Văn Cường, Ủy ban Tài chính - Ngân sách của Quốc hội đặt vấn đề hai nghị quyết vừa được ban hành gồm Nghị quyết 68 về phát triển kinh tế tư nhân, coi kinh tế tư nhân là một động lực quan trọng nhất của nền kinh tế; Nghị quyết 79 về phát triển kinh tế nhà nước với vai trò dẫn dắt, tiên phong, dẫn đường, liệu có xung đột với nhau?
Theo ông Cường, với khu vực nhà nước đưa ra nguyên tắc phải có hạch toán đầy đủ theo nguyên tắc thị trường, dựa vào thị trường. Dựa vào thị trường thì phải có cạnh tranh. Nếu không giải quyết mối quan hệ này sẽ tiềm ẩn cạnh tranh giữa doanh nghiệp nhà nước và doanh nghiệp tư nhân. Sự cạnh tranh này có 2 sắc thái: Cùng phát triển hoặc gây tổn hại cho nhau. Nếu khu vực nhà nước nếu không đủ sức vươn lên, làm sao có thể dẫn dắt, mở đường.
GS.TS Hoàng Văn Cường.
“Nghị quyết rất đúng, mục tiêu đúng, định hướng đúng. Nhưng quá trình chưa chỉ rõ, có thể bị lạc đường, đi chậm. Một số chính sách chưa rõ đường đi. Chúng ta cần tìm cách đi để kinh tế tư nhân giữ vai trò động lực quan trọng nhất, kinh tế nhà nước dẫn dắt, mở đường”, ông Cường nhấn mạnh.
Nhấn mạnh về Chương trình hành động của Nghị quyết 79, GS.TS Hoàng Văn Cường cho rằng cần xác định cách đi rõ ràng. Nhà nước phải đảm nhận vai trò phân định sân chơi cho khu vực nhà nước và tư nhân. Một số lĩnh vực chủ chốt, nhà nước cần nắm giữ như quản lý hàng không, hàng hải liên quan chủ quyền an ninh. Nhưng với lĩnh vực khác, ví dụ như về năng lượng, cả tư nhân cũng có tham gia, và nhà nước cần phân định rõ vai trò của từng khu vực.
Bản thân trong khu vực nhà nước, cần chỉ rõ nhiệm vụ của từng doanh nghiệp và tập trung đầu tư nguồn vốn. Việc phân bổ đầu tư phải có chiến lược thực hiện, tránh việc cái gì cũng cần nguồn lực đầu tư.
Theo ông Cường, cần phân định rạch ròi giữa quản lý nhà nước và quản trị doanh nghiệp. Luật Quản lý và đầu tư vốn nhà nước tại doanh nghiệp (Luật 68/2025) quy định rõ việc đánh giá bảo toàn phát triển vốn dựa vào kết quả tổng thể. Ông dẫn chứng, khi doanh nghiệp đầu tư, có thể 9 dự án lỗ, 1 dự án lãi, tổng thể doanh nghiệp đầu tư vẫn lãi, sẽ đúng quy định.
“Luật 68/2025 vẫn còn điểm cần sửa về phân chia lợi nhuận. Lợi nhuận là kết quả hoạt động của doanh nghiệp. Hiện nay, quy định về phân chia lợi nhuận đã can thiệp vào quản trị doanh nghiệp. Ví dụ, doanh nghiệp có lợi nhuận dưới 10.000 tỷ đồng, Chính phủ quyết định việc phân chia. Nếu lợi nhuận trên 10.000 tỷ đồng, việc phân chia phải chờ Quốc hội quyết định. Tôi cho rằng cần phải sửa điểm này theo hướng tự chủ cho doanh nghiệp và có cơ chế quản lý, bảo toàn vốn”, ông Cường đề xuất.
Về quy định để bảo vệ cán bộ dám nghĩ, dám làm, ông Cường chỉ rõ đã có quy định như năng động, sáng tạo không vụ lợi cá nhân sẽ đước bảo vệ. Nhưng cán bộ vẫn còn e ngại, thậm chí không dám làm, bởi có những lo ngại đến an toàn.
Bên cạnh đó, hiện nay cũng có quy định, cán bộ nhà nước chỉ được làm những điều quy định pháp luật cho phép, nhưng như thế sẽ không có sáng tạo. Muốn sáng tạo phải làm những việc chưa ai làm.
Trước thực tế đó, ông Cường đề nghị, trong khu vực nhà nước nên quy định được quyền nghĩ cách làm khác so với thông thường. Nhưng trước khi làm phải báo cáo công khai bằng văn bản. Khi đã công khai, không còn chuyện vụ lợi.
Nguồn: https://taichinhdoanhnghiep.net.vn/can-sua-doi-quy-dinh-ve-phan-chia-loi-nhuan-theo-huong-tu-chu-cho-doanh-nghiep-nha-nuoc-d64623.html
